Biskup Oleśnicki
Zbigniew Oleśnicki herbu Dębno (5 grudnia 1389 r. − 1 kwietnia 1455 r.) − biskup krakowski w latach 1423−1455, od 1449 pierwszy kardynał narodowości polskiej, doradca Władysława II Jagiełły i Władysława III Warneńczyka.
W 1415 roku został proboszczem kolegiaty św. Floriana w Krakowie. W 1423 Oleśnicki objął biskupstwo krakowskie, lecz wcześniej musiał prosić papieża o dyspensę, jako że prawo kanoniczne zabraniało udzielania wyższych święceń tym, którzy podczas bitew przelewali krew (brał udział w bitwie pod Grunwaldem). 18 grudnia 1423 otrzymał święcenia kapłańskie, a następnego dnia sakrę biskupią. Jako biskup stanął na czele opozycji panów małopolskich, sprzeciwiał się sojuszowi Polski z husyckimi Czechami i występował przeciwko planom koronacji Witolda na króla Litwy. Pod koniec życia Jagiełły zyskał decydujący wpływ na politykę państwa, zachowując stanowisko także w czasie małoletniości Władysława III. W 1438 roku sprzeciwiał się przyjęciu korony czeskiej przez Kazimierza Jagiellończyka, choć potajemnie wspomagał finansowo swojego brata, który w tych wydarzeniach uczestniczył.
Oleśnicki poparł powołanie Władysława III na tron węgierski. Natomiast stosunek biskupa do krucjaty antytureckiej był ambiwalentny, bowiem król działał pod sztandarami papieża Eugeniusza IV, a Oleśnicki popierał antypapieża Feliksa V, od którego nawet, wraz z prymasem Wincentym Kotem przyjął kapelusz kardynalski. Po śmierci Władysława III poparł elekcję na tron Polski jego brata, Kazimierza Jagiellończyka, lecz jednocześnie wysunął kandydaturę Fryderyka II Hohenzollerna, aby wymusić inkorporację Wielkiego Księstwa do Korony.
Jako biskup krakowski przeprowadził trzy synody (w 1436, w 1443 oraz w 1446 r.), szczególnie propagując kult św. Stanisława, popierał zakładanie bractw religijnych. W 1449 r. kardynał Zbigniew Oleśnicki wraz z swym bratem Janem Głowaczem założył opactwo oo. paulinów w Pińczowie.
W 1447 r. porzucił schizmatyków bazylejskich i opowiedział się za prawowitym papieżem, Mikołajem V.Ponieważ uzyskany w 1441 r. od antypapieża kapelusz kardynalski był nieprawny, już po przejściu pod prawowitą obediencję, w 1449 r., został pierwszym kardynałem w historii Kościoła polskiego i podczas zjazdu w Piotrkowie zażądał z racji tytułu pierwszego miejsca w radzie królewskiej − przed prymasem Polski, arcybiskupem gnieźnieńskim Władysławem Oporowskim. Spotkał się jednak z odmową ze strony monarchy. Sprawę tę załatwiono dopiero w 1451 − również w Piotrkowie. W myśl dokumentu królewskiego ani prymas, ani kardynał nie otrzymali pierwszego miejsca w radzie - ale w praktyce mieli je zajmować naprzemiennie.
W czasie panowania Kazimierza Jagiellończyka popadł z nim w konflikt. W roku 1454 sprzeciwił się udzieleniu przez króla pomocy Związkowi Pruskiemu w antykrzyżackim powstaniu. Podczas głosowania w Radzie Królewskiej oponował przeciwko udziałowi Korony w wojnie z Zakonem. Uznał nawet, że król działa na szkodę państwa i na znak protestu zrezygnował z udziału w Radzie Królewskiej. W ostatnich miesiącach życia wspierał jednak finansowo działania wojenne.
Źródło: Wikipedia, Zbigniew Oleśnicki (kardynał)
