Gajusz Juliusz Cezar

Gajusz Juliusz Cezar (ur. 12 lub 13 lipca 100 r. p.n.e., zm. 15 marca 44 r. p.n.e.). Sprawował urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i w końcu somodzielnie objął władzę w imperium.

Cezar pochodził z patrycjuszowskiego rodu Juliuszów. Ród ten, w porównaniu do innych arystokratycznych rodzin, nie był zbyt bogaty, żaden wcześniejszy członek nie sprawował ważniejszych urzędów, mimo to pokolenie ojca Cezara zdołało zwiększyć swoje wpływy i bogactwo (ojciec został pretorem).

W czasie pierwszej wojny domowej toczonej między frakcją optymatów a frakcją popularów, Juliusz Cezar stanął po stronie tych drugich (Gajusz Mariusz − jeden z ważniejszych członków popularów − był jego wujkiem, a córka innego populara − Cynny − była żoną Cezara). W 82 r. p.n.e. Sulla pokonał popularów, samodzielnie objął władzę w Rzymie i rozpoczął krwawe prześladowania przeciwników politycznych. Cezar, będący siostrzeńcem Gajusza Mariusza, także padł ich ofiarą, ale na skutek interwencji rodziny ze strony matki, która miała duże wpływy w stronnictwie optymatów, prześladowania Cezara zostały wstrzymane.

Po śmierci Sulli w 78 r. p.n.e. Cezar poczuł się bezpieczniej i powrócił do Rzymu. Został wybrany trubunem wojskowym, następnie, w 69 r. p.n.e., kwestorem, a później edylem. W tym czasie ożenił się po raz drugi (tym razem z wnuczką Sulli). W 61 r. p.n.e. wyjechał do Hiszpanii Dalszej jako pretor, poprowadził tam działania wojenne zakończone sukcesem. Zdobytą w ten sposób popularność pragnął zamienić na stanowisko konsula. Swoją kandydaturę złożył na 59 r. p.n.e.

Cezar zawarł porozumienie z Gnejuszem Pompejuszem i Markiem Licyniuszem Krassusem (I triumwirat), dzięki czemu uzyskał upragniony tytuł konsula. Pierwszą ważną decyzją cezara było wprowadzenie reformy agrarnej, która zakazywała przeprowadzania przymusowego wykupu ziemi bez zgody właściciela oraz umożliwiała także nadziały ziemi, w pierwszej kolejności zasłużonym weteranom Pompejusza. Ustawa miała wielu przeciwników, ale jej przeforsowanie dobitnie pokazywało, kto tak naprawdę sprawuje w Rzymie pełnię władzy.

Cezar otrzymał tytuł namiestnika trzech prowincji: Galii Przedalpejskiej, Ilirii z granicą na rzece Rubikon oraz Galii Narbońskiej. Ta ostatnia dawała Cezarowi możliwość prowadzenia kampanii wojennych i wykazania się na polu militarnym. W latach 58−51 p.n.e. Cezar prowadził zwycięskie wojny z Galami i Germanami, w skutek których przyłączył do Rzymu znaczną część Galii.

W 53 r. p.n.e. w bitwie z Partami pod Carrhae poległ Marek Krassus, a to oznaczało rozpadek I triumwiratu. Senat wybrał Pompejusza na stanowisko samodzielnego konsula, wcześniej była to rzecz nie do pomyślenia. Cezar zaprotestował i chciał złożyć swoją kandydaturę, ale ustawy wprowadzone przez Pompejusza to uniemożliwiły. Wysłannicy Cezara do Senatu zostali odesłani z powrotem bez wysłuchania. Cezar wykorzystał ten fakt do przekonania swych żołnierzy, by poparli jego pretensje. Rozpoczęła się trwająca kilka lat wojna domowa, która zakończyła się w 48 r. p.n.e. zwycięstwem Cezara i śmiercią Pompejusza.

W 46 r. p.n.e., po wcześniejszym pokonaniu resztek armii Pompejusza w Afryce, Cezar pozwolił sobie w końcu na triumf w Rzymie. Po objęciu władzy wprowadził liczne reformy, które miały na celu wyprowadzenie Rzymu z anarchii i wieloletnich wojen. Do Senatu wprowadził wiele ekwickich rodów, za co został znienawidzony przez stare rody senatorskie. W 46 r. p.n.e. kazał się wybrać jedynym konsulem i to na okres pięciu lat, który rok później został przedłużony o kolejne pięć lat.

W 45 r. p.n.e. w bitwie pod Mundą ostatecznie rozprawił się z dawnymi zwolennikami Pompejusza. Po tym zwycięstwie nic już nie stało na przeszkodzie do objęcia władzy absolutnej w Rzymie. 14 lutego 44 r. p.n.e. Senat obwołał Cezara na czas nieokreślony dyktatorem, najwyższym kapłanem, imperatorem i „ojcem ojczyzny”.

15 marca 44 r. roku w czasie posiedzenia Senatu Cezar został zamordowany. Pierwszy cios zadał Publiusz Serwiliusz Kaska, ale uderzenie było za słabe. Według tradycji Cezar otrzymał kolejne 23 ciosy zadane sztyletami i padł martwy u stóp posągu Pompejusza.